| تبليغات | X |
مطلب گرفته شده از سایت
www.uan.ir ( پایگاه اطلاع رسانی شهرسازی و معماری )(این مطلب بطور کامل برگرفته از سایت فوق می باشد)
كاربري زمين و سامان دهي فضاهاي شهري موضوع حفظ، تقسيم و ساماندهي اراضي شهري، از آغاز شهرسازي جديد غرب در قرن نوزدهم، به يكي از اهداف و محورهاي مهم قانونگذاري و برنامهريزي شهري، بدل شد. تهران فروردين 1385
پايگاه اطلاعرساني شهرسازي و معماري: برنامهريزي كاربري زمين و سازمان دادن فعاليتهاي شهري در فضا، محور و بستر اصلي برنامهريزي شهري محسوب ميشود. ماهيت و سرنوشت نهايي يك طرح شهري، به ميزان امكان شناخت و مداخله و نظارت در روند استفاده از زمين، وابسته است. برنامه كاربري زمين و نظام پيشنهادي براي آن، يكي از عناصر اصلي تشكيلدهنده ساختار شهر محسوب ميشود. مفهوم و اصلاح سرانه كاربري زمين (Land Use Perecapita) در ادبيات شهرسازي ايران به عنوان سرانههاي شهري معروف شده است. اين يكي از ابزارهايي است كه در فرآيند برنامهريزي كاربري زمين براي محاسبه و برآورد اراضي و توزيع آن ميان فعاليتها يا كاربريهاي مختلف، به كار ميرود. شناخت و حل و فصل مسايل و مباحث مربوط به سرانههاي كاربري شهري، به چگونگي الگوي تهيه طرحهاي شهري و كيفيت برنامهريزي كاربري زمين بستگي دارد.
مساله اصلي در مورد اراضي شهري، ناشي از محدوديت عرضه زمين و تقاضاي روزافزون براي آن است. نحوه استفاده از زمين براي نيازهاي مختلف شهروندان، با تعارض هاي متعدد روبهروست كه شهرنشيني و شهرسازي جديد را به چالش طلبيده است.
ميتوان چهار ديدگاه عمده در تبيين ماهيت و نقش سرانههاي شهري و ارزيابي آن تشخيص داد. اين چهار ديدگاه عبارت است از: ديدگاه ساماندهي، ديدگاه كارآيي شهري، ديدگاه كيفيت زندگي و ديدگاه جامعهشناختي و روانشناختي. نظري اجمالي به اين ديدگاهها به شناخت و تحليل دقيقتر موضوع و راهحلهاي درستتر و عمليتر منجر ميشود.
نخستين ديدگاه به مقررات و ضوابط مربوط به چگونگي تقسيم اراضي شهري و تعيين شرايط استفاده از آن به موضوعهايي مانند تعيين مالكيت زمين از نظر نيازها و وظايف بخش عمومي، جلوگيري از سوءاستفادههاي اقتصادي از زمين و بهداشت، ايمني و رفاه عمومي در برابر خطرات و سوانح طبيعي و صنعتي برميگردد.
مكتب كاركردگرايي (فونكسيوناليسم) در اواسط قرن بيستم به شكل نگرش و جريان غالب در شهرسازي جهان درآمد. مكتب كاركردگرايي در اصل به عنوان يك نظريه در جامعهشناسي و مردمشناسي مطرح شد. بر پايه اين نظريه و با شناخت كاركردهاي نهادهاي اجتماعي ميتوان به سازماندهي و بازيابي تعادل اجتماعي كمك كرد و از پيدايش بحران و دگرگونيهاي عميق جلوگيري كرد.
ازديدگاه رفاه اجتماعي و كيفيت زندگي به گونه ديگري به مساله نگريسته مي شود. بر پايه تعريف سازمان ملل متحد، رفاه اجتماعي دامنه وسيعي از فعاليتها و برنامههايي را كه تحت نظارت و با كمك دولت، براي بهزيستي افراد و جامعه انجام ميشود، دربرميگيرد. با رواج مفهوم رفاه اجتماعي، اين موضوع به يكي از اهداف برنامهريزي توسعه و برنامهريزي شهري تبديل شده است. برنامهريزي رفاه اجتماعي محور تازهاي در برنامهريزي شهري است. اين محور ميكوشد برنامهريزي كالبدي را به برنامهريزي اقتصادي و اجتماعي نزديك كند.
از سوي ديگر جامعهشناسي شهري و روانشناسي شهري به دانشهاي وسيعي بدل شدهاند. كه تمام جوانب شهرسازي جديد را از نظر تاثيرات اجتماعي و رواني آنها موضوع مطالعه خود قرار ميدهند. در شهرهاي قديمي ميان سازمان كالبدي شهر و سازمان اجتماعي آن، از يك سو و ميان آن دو با سازمان رواني فرد، از سوي ديگر تا حدود زيادي هماهنگي و سازگاري نسبي برقرار بود. اما در شهرهاي جديد، اين هماهنگي ميان سازمان كالبدي، اجتماعي و رواني دچار اختلال جدي و بحران شده است. بستر پيدايش تمام پديدههاي بيمار، گونهاي است كه در آسيبشناسي اجتماعي و روان فشار رواني مورد مطالعه قرار ميگيرد.
نظام سرانههاي شهري در جهان
به دنبال انقلاب صنعتي در غرب و اثرات اقتصادي - اجتماعي آن بنيانهاي شهرنشيني به سرعت رو به تحول نهاد. بدين ترتيب ابعاد و كيفيات شهرها به كلي عوض شد. موضوع حفظ، تقسيم و ساماندهي اراضي شهري، از آغاز شهرسازي جديد غرب در قرن نوزدهم، به يكي از اهداف و محورهاي مهم قانونگذاري و برنامهريزي شهري، بدل شد.
با شكلگيري و رواج الگوهاي طرح جامع شهري در دهههاي 1930 و 1940 و تكامل بعدي آن مجموعه مباحث مربوط به نحوه استفاده از زمين به عنوان ضوابط كاربري زمين و برنامهريزي كاربري زمين به يكي از اركان اصلي برنامهريزي شهري بدل شدند.
موضوع زمين و چگونگي استفاده از آن، بستر اصلي برنامهريزي شهري در جهان محسوب ميشود. مشخصات و ويژگيهاي زمين شهري از نظر مقدار، شكل زمين، خصوصيات طبيعي، پوشش گياهي و غيره از عوامل اصلي تعيين تكليف شكل توسعه شهري و نحوه ساماندهي فضايي و فعاليتها و خدمات است.
در عين حال موضوع كاربري زمين و چگونگي برنامهريزي و نظارت بر آن، يكي از مشكلات مهم اجتماعي، اقتصادي و كالبدي در شهرنشيني و شهرسازي جهان سوم محسوب ميشود. در اين كشورها مساله زمين و مسكن و سياستهاي مربوط به نحوه استفاده از زمين، ابعادي وسيعتر از برنامهريزي شهري و برنامهريزي كاربري زمين به خود گرفته است. گاهي هم به ظهور بحرانهاي سياسي و اجتماعي بدل شده است. دلايل عمده اين امر عبارتند از: رشد سريع جمعيت و توسعه پرشتاب شهرنشيني، سلطه مالكيت خصوصي بر اراضي شهري و نابرابري شديد اجتماعي، نفوذ اقتصاد غيررسمي و رواج حاشيهنشيني، ضعف زيرساختهاي توسعه شهري، ضعف نهادهاي برنامهريزي و برنامهپذيري و تقليد يكسويه از الگوهاي غربي برنامهريزي شهري.
اكنون جدا كردن فعاليتهاي مختلف شهري و تفكيك كاربري زمين و ايجاد منطقههاي عملكردي مجزا، يكي از ويژگيهاي بارز شهرسازي جهان بعد از انقلاب صنعتي است. زمينههاي اجتماعي اين پديده به عوارض ناشي از توسعه صنايع، توسعه وسايط حمل و نقل جديد مانند راهآهن، اتومبيل و هواپيما و توسعه تاسيسات و تجهيزات شهري برميگردد. اين عوارض سبب افزايش مزاحمت و ناسازگاري شديد ميان فعاليتهاي مختلف شهري شده است.
انواع منطقهبندي: منطقهبندي كاربري كه شامل منطقه مسكوني، منطقه تجاري، منطقه صنعتي، منطقه خدمات شهري، منطقه تشكيلاتي و منطقه گذران فراغت است و منطقهبندي ارتفاعي و منطقهبندي تراكمي.
@ 2005, Developed By CHN. All Rights Reserved.